10 Temmuz 2018

Bu döngü kısır döngü :
Klasik Dönem Yunan Medeniyeti

Bu sene İlkçağ Medeniyetleri dersinde en çok ilgimi çeken konu hiç kuşkusuz Klasik Dönem Yunan Medeniyeti oldu. Dünya tarihini yakından ilgilendiren bu dönemde insanlıkla ilgili çok önemli gelişmeler oldu. Örneğin mimari, tıp, felsefe, edebiyat, demokrasi...vb. kavramların tabiri caiz ise ''zirve'' dönemleri yaşandı.

Bu dönemde ilginç olaylar da oldu. Persler yüzünden başlayan savaş garip bir biçimde sonuçlandı. Hani dedim ya bu döngü kısır döngü diye işte aynen öyle. Sizleri daha da fazla meraklandırmadan Klasik Dönem Yunan Medeniyetini anlatmaya başlayayım.


Resim buradan alıntı.
Yunanların ''Klasik Dönemi'' MÖ 6.yy'ın başlarından İskender'in tahta çıktığı 336 yılına kadar sürmüştür. Zaten İskenderle birlikte de ''Helenistik Dönem'' başlamıştır.

Klasik Dönem'in başı olan MÖ 500'lerde Makedonya'dan Hindistan'a uzanan geniş coğrafyanın hakimi Perslerdi.


Resim buradan alıntıdır.
MÖ 500'lerde bir Yunan şehir devleti olan İyonya başka bir Yunan şehir devleti olan Atina'nın kışkırtmasıyla bağlı olduğu Perslere isyan eder ve MÖ 499'da bağımsızlığını ilan eder.

Bunun üzerine Persler ve Yunanlar arasında büyük bir savaş başlar.


MÖ 490'da Atina önderliğindeki Yunan şehir devletleri ve Persler Maraton Ovasında karşı karşıya geldiler ve bu savaş Perslerin geri çekilişiyle sonuçlandı.

Maraton Savaşlarından 10 yıl sonra, MÖ 480'de Pers kralı Sarses yeniden büyük bir ordu toplayıp Yunanlara saldırır. Hepimizin yakından tanıdığı ''This is Sparta'' abimiz, yani Leonidas ve onun 300 Spartalı askeri Termofil Geçidinde Perslerle mücadele ederler. Spartalıların hepsini öldürüp yoluna devam eden Sarses Atinalılarla savaşmaya başlar lakin Atinayla yaptığı bu savaşı kaybeder.



O zamana dek sürekli kendi aralarında savaşan Yunan Şehir Devletleri ortak düşmana karşı bir olmuştur. Yani Yunanlar Persler sayesinde ''Atinalı,Spartalı,İyonyalı...'' kimlikleri yerine kendi ''Yunan'' kimliklerini bulmuşlardır.

MÖ 499-479 arası süren savaşlarda Persler geri çekildikten sonra MÖ 478'de Atina'nın Altın Çağı başlamıştır. Bu dönemde Atina inanılmaz bir kalkınma yaşamış ve bir imparatorluğa dönüşmüştür. Yunanların birleştiğinde neler yapabildiğini gören Atina resmi bir birlik kurmaya karar vermiş ve Delos adasında Delos Birliğini kurmuştur.

Aslında bir donanma olan Delos birliğinin başında Atina vardır ve Atina donanmayı, yani birliği büyütmek için paraya ve askere ihtiyaç duyar. İhtiyaç duyduğu bu parayı ve askeri de Delos Birliği üyelerinden toplayarak alır.


Resim buradan alıntı.

MÖ 467 yılında bugün Köprüçay olarak bildiğimiz Antalya'daki Eurymedon Nehrinde Atina liderliğinde Perslerle bir savaş daha yapılır. Cimon önderliğindeki Atinalılar Persleri inanılmaz bir yenilgiye uğratır. Perslerden aldıkları savaş ganimetleriyle Atinaya dönen Atinalılar bu ganimetlerle surlarını onarırlar ve yine bu ganimetler sayesinde mimaride inanılmaz bir gelişme yaşarlar.

Bu dönemden MÖ 429 yılına kadar Atina'da oldukça entelektüel, emperyalist ve yayılmacı bir adam olan Perikles hüküm sürer.

Onun hüküm süresinde onca zafer ve paranın getirdiği rehavete kapılan Atinalılar kendilerini bir parçası oldukları Delos Birliği'nin lideri olarak görmeye başlarlar. Birlikteki diğer devletlere ağır vergiler koyan, onları sömürge gibi gören Atinaya tepki gecikmez ve MÖ 465'te Thassos İsyanı çıkar. Atina bu isyanı bastırır. Bastırır ama kendi ordusuyla değil, Delos Birliği'nin ordusuyla bastırır! Bu da Atina'nın imparatorluk olma yolundaki en önemli dönüm noktasıdır.

Atina'nın yayılmacı tavırlarından rahatsız olan Delos Birliği üyeleri Atina'nın yüzyıllardır en büyük rakibi olan Sparta'ya sığınırlar. MÖ 460'lardan MÖ 445'e kadar savaşan Atinalıların ve Spartalıların savaşı bir ara kesilse de MÖ 431'de yeniden başlar.

MÖ 431'den MÖ 404'e kadar sürecek olan bu savaşlar Peleponnes Savaşlarıdır.

Atina'nın saldırısı ve daha sonrasında uyguladığı ambargo sonucu ortaya çıkan bu savaşta Atina ve müttefikleri ile Sparta ve müttefikleri savaşır.

İlk 7 yıl Sparta Atina'yı kuşatsa da Atinalıların Eurymedon'dan getirdiği ganimetlerle yaptırdığı surları aşamazlar. Sonraki 5 kuşatmada da durum değişmez. Lakin uzun süre kuşatma altında kalan Atina'da açlık, hastalık ve nihayetinde MÖ 430'da başlayan veba salgını baş gösterir. Veba yüzünden Arkhon Perikles de dahil olmak üzere halkın 3'te 1 ölür.


Atina'nın yöneticisi (Arkhon'u) Perikles
Perikles'in ölümünden sonra MÖ 425'te bir barış anlaşması yapıldı ve sıcak savaş yerine soğuk savaş başladı lakin uzun sürmedi. MÖ 416'da Atina'nın Sparta'ya bağlı Melos Adasına saldırıp tüm halkı katletmesiyle savaş tekrar patlak verdi.

MÖ 416'da Atina'nın başına Perikles'in akrabası ve Platon'un da öğrencisi olan Alkibiades geçti. MÖ 410'larda Atina Donanmasıyla Sicilya Adasındaki Silopus kentine saldırdı. Bu saldırı sonucu Atina Donanmasındaki askerlerin neredeyse tamamı öldü, tüm gemiler battı. Bu mağlubiyetin üzerine de Alkibiades sürgüne yollandı.

Atina'dan sürüldükten sonra Spartalılara sığınan Alkibiades Spartaya danışmanlık yaptı :

''Atinayı almanızın iki yolu var; ya surları aşacaksınız ya da denizden kuşatacaksınız. Surları aşmanız mümkün değil. E donanmanız da yok. Siz en iyisi mi gidin Perslerle ittifak kurun. Onların donanmasıyla Atina'yı alabilirsiniz.''



Bunun üzerine Spartalılar ve Persler ittifak kurdular. Persler İyonyayı geri almak koşuluyla Spartalılara yardım etti! Üst üste yapılan Pers saldırıları sonucu Atina yenildi, Peleponnes Savaşları da bitti.

İyonya'nın Perslere isyanı yüzünden başlayan savaşlar İyonya'nın Perslere iadesi sonucu bitti. Savaştan geriye yıkım, ölüm, açlık, hastalık ve bitkin insanlar kaldı. Yunanlar kendi sonlarını kendileri getirmiş oldu...

Evet arkadaşlar, Yunan Klasik Dönemini kısaca, anlatabildiğim kadarıyla anlatmaya çalıştım. Atinalıların kışkırtmasıyla isyan eden İyonya Spartalılar tarafından Perslere verildi, 100 yıl süren heyecanlı dönem başladığı gibi bitti...

Bu aradaa.. bir sonraki yazım İskender ve Helenistik Dönemle ilgili olsun mu? ''Tanrı'nın oğlunun'' ordusunu neye ikna edemediğini bilmek ister misiniz? Yorumlarınızı bekliyorum ^-^

0 yorum:

Yorum Gönder